China Answers the Slowdown Call — "A Cold War Playbook"

የግልጽነት ማስታወሻ፦ ቢና Claudeን ይጠቀማል — የ Anthropic ምርት። ይህ ጽሑፍ ደግሞ የ Anthropic ዋና ሥራ አስፈጻሚ በደረሰበት ተቃውሞ ላይ ነው። ቢና በዚህ የፖለቲካ ክርክር ላይ አቋም አይወስድም — የተባለውን እንዳለ እናቀርባለን።

ባለፈው ቀን ስለ ‹‹እንቀንስ›› ጥሪ ስንጽፍ ሦስት ተቃውሞ አቅርበን ነበር። የመጀመሪያው ይህ ነበር፦ ‹‹ቻይናስ? የአሜሪካ ላቦራቶሪዎች ቢቀንሱ የቻይና ላቦራቶሪዎች አይቀንሱም።››

ከሁለት ቀን በኋላ መልሱ መጣ። እና ዝምታ አልነበረም።

ዳሪዮ አሞዴይ — የ Anthropic ዋና ሥራ አስፈጻሚ። (የመዝገብ ፎቶ።)
ፎቶ፦ Wikimedia Commons · CC BY 2.0

ቻይና ያለችው

በመንግሥት የሚደገፈው ግሎባል ታይምስ ጋዜጣ ባወጣው አርታኢ ጽሑፍ የአሞዴይን ጥሪ ‹‹የቀዝቃዛው ጦርነት መጽሐፍ›› ብሎታል።

ጽሑፉ እንደሚለው የእውነተኛው ዓላማ ‹‹የቻይናን የ AI ልማት በቴክኖሎጂ እንቅፋትና በቁጥጥር ሞኖፖሊ መገደብ፣ የዋሽንግተንን የላቀ ቴክኖሎጂ የበላይነት ማስጠበቅ፣ እና ቻይናን ከዓለም አቀፉ የ AI አስተዳደር ሥርዓት ማግለል›› ነው።

እና ጨምሮ፦ ‹‹ይህ ‹ጸጥተኛ የ AI ቀዝቃዛ ጦርነት› ግብዝነት የተሞላበትና አርቆ የማያይ ነው።››

የቻይና ክርክር በዚህ አያበቃም። ጽሑፉ እንደሚያስጠነቅቀው ቻይናን ከዓለም አቀፍ የ AI ፈጠራ ማግለል ‹‹በዓለም አቀፍ የ AI ልማት ውስጥ የሙከራና የስሕተት ወጪንና የቁጥጥር መጥፋት አደጋን በእጅጉ ይጨምራል።››

ማለት ክርክሩ ‹‹እኛን አታግልሉን›› ብቻ አይደለም። ‹‹እኛን ማግለል ራሱ ዓለምን የበለጠ አደገኛ ያደርጋል›› የሚል ነው።

የቻይና የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴርም በበኩሉ ሁሉም ወገኖች ‹‹ክፍት፣ አካታችና በጎ አቀራረብ›› እንዲከተሉ ጠይቋል።

⚖️ ግን — ቻይና ያነሳችው ነጥብ መሠረት አለው

እዚህ ጋ ሐቀኞች መሆን አለብን፤ ምክንያቱም ብዙ ዘገባ ይህን ይዘላል።

የአሞዴይ ጽሑፍ ‹‹እንቀንስ›› ብቻ አልነበረም። በዚያው ጽሑፍ ውስጥ አሜሪካ፦

• በቻይና ላይ ያለውን የቺፕ ወደ ውጭ መላክ ገደብ እንድታጠናክር
• በቻይና የ AI ላቦራቶሪዎች ይደረጋል በተባለው የሞዴል ማጥለል (distillation) ላይ እርምጃ እንድትወስድ

ጠይቋል። እንዲሁም ደንቡን በጋራ የሚያወጡት ‹‹ዴሞክራሲያዊ ሀገራት›› ብቻ እንዲሆኑ ሐሳብ አቅርቧል።

ስለዚህ የቻይና ንባብ ከአየር የመጣ አይደለም። በጽሑፉ ውስጥ ያለውን ነው የሚመልሰው።

ይህ ማለት ግን የደኅንነት ስጋቱ ውሸት ነው ማለት አይደለም። ሁለቱም በአንድ ጊዜ እውነት ሊሆኑ ይችላሉ — ስጋቱ እውነተኛ ሊሆንና በዚያው ጊዜ ሐሳቡ ለአሜሪካ ጥቅም ሊያገለግል ይችላል።

አሞዴይ ራሱ ያመነው

የሚገርመው — አሞዴይ ራሱ ችግሩን አልደበቀም።

እሑድ ዕለት ለCBS እንደተናገረው የሐሳቡ ‹‹በጣም ከባዱ አጣብቂኝ›› ቻይናና ሌሎች ተቀናቃኝ ሀገራት ተመሳሳይ እርምጃ ባይወስዱ ምን ይሆናል የሚለው ነው።

እና ጠቅሶ የነበረው ማስጠንቀቂያ ከባድ ነው፦ ተመራማሪዎች ካልተስማሙ የ AI ወኪሎች ከስድስት እስከ አሥራ ሁለት ወር ውስጥ ኢንተርኔትን ሊቆጣጠሩ ይችላሉ ብሏል።

ማስታወሻ፦ ይህ የአሞዴይ ግምት ነው እንጂ የተረጋገጠ ትንበያ አይደለም። ብዙ ተመራማሪዎች ይህን ጊዜ ሰሌዳ አይቀበሉትም።

🇺🇸 እና ትራምፕ ተቃወሙ

ሦስተኛው ወገን አለ። እና የሚያስገርመው — የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ከቻይና ጋር አይስማሙም፤ ግን ከአሞዴይም ጋር አይስማሙም።

ትራምፕ እሑድ ዕለት የመቀነስ ጥሪውን ውድቅ አድርገዋል። ‹‹በጣም አሉታዊ ኃይሎች›› የተጋነነ ስጋት እያስነሱ ነው ብለዋል።

እና ያሉት፦ ‹‹በ AI ቻይናን እየመራን ነው። በዓለም ላይ በጣም የረቀቅነው ሀገር ነን፤ እናም እንዲሁ ሆኖ እንዲቀጥል እፈልጋለሁ — ምክንያቱም AIን የሚያሸንፍ ያሸንፋል።››

ስለዚህ ሁኔታው ይህ ነው፦ የ AI ኩባንያዎቹ ‹‹እንቀንስ›› ይላሉ። የአሜሪካ መንግሥት ‹‹አንቀንስም›› ይላል። ቻይና ደግሞ ‹‹ጥሪው ራሱ በእኛ ላይ ያነጣጠረ ነው›› ትላለች።

እና የቻይና የመንግሥት ደኅንነት ሚኒስትር ቼን ዪሺን በበኩላቸው የአሜሪካ የ AI ሞዴሎች የቻይናን ብሔራዊ ደኅንነት እንደሚያሰጉ ገልጸዋል፤ AIንም ‹‹በታላላቅ ኃያላን መካከል አዲስ የስትራቴጂ ፉክክር መድረክ›› ብለውታል።

🤔 ታዲያ ማን ትክክል ነው?

ቢና በዚህ ላይ አቋም አይወስድም። ግን የሦስቱም ወገን ክርክር በግልጽ ሊቀመጥ ይችላል።

የአሞዴይ ክርክር፦ አደጋው እውነተኛ ነው፤ ጊዜ እንፈልጋለን። እና Anthropic ማንንም ሳይጠብቅ ገለልተኛ ገምጋሚዎችን ራሱ ያስገባል።

የቻይና ክርክር፦ የደኅንነት ቋንቋ የንግድ ገደብን ይሸፍናል። እና ማግለል አደጋን ይጨምራል እንጂ አይቀንስም።

የትራምፕ ክርክር፦ ስጋቱ የተጋነነ ነው። መቀነስ ማለት መሸነፍ ነው።

ሦስቱም አቋም የየራሱ ጥቅም አለው። እና ያ ራሱ ጠቃሚ ምልከታ ነው — በዚህ ክርክር ውስጥ ‹‹ገለልተኛ›› ወገን የለም። ሁሉም የሚናገረው ከጥቅሙ አንጻር ነው።

🇪🇹 ለእኛ ትልቁ ጥያቄ

እዚህ ጋ ግን ለኢትዮጵያ የሚመለከት አንድ ነጥብ አለ — እና በዘገባዎቹ ውስጥ የለም።

አሞዴይ ደንቡን በጋራ የሚያወጡት ‹‹ዴሞክራሲያዊ ሀገራት›› እንዲሆኑ ሐሳብ አቅርቧል።

ያ ዓረፍተ ነገር አንድ ጥያቄ ይከፍታል፦ ማን ነው የትኞቹ ሀገራት እንደሚቆጠሩ የሚወስነው?

ክርክሩ ‹‹አሜሪካ ወይስ ቻይና›› ተብሎ ሲቀረጽ — አፍሪካ በየትኛውም ረድፍ ላይ የለችም። በክፍል 8 እንዳልነው ኢትዮጵያ በዚህ ውድድር ውስጥ ተወዳዳሪ አይደለችም። ግን ውጤቱ ይነካታል።

እና ልብ በል፦ ትናንት ማይክሮሶፍት ያወጣው ደንብ ለሁሉም ክፍት የሆነ የስድስት ሳምንት ምክክር አለው። ያ ደግሞ ድምፅ የማሰማት ብርቅ ዕድል ነው።

ልዩነቱ ይህ ነው፦ በአንዱ ጠረጴዛ ላይ አልተጋበዝንም። በሌላኛው በር ክፍት ነው።

የሚቀረው ሐሳብ

ባለፈው ቀን ‹‹ሦስት ተፎካካሪዎች በአንድ ነገር ተስማሙ›› ብለን ጽፈን ነበር። ያ አሁንም እውነት ነው።

ግን በሁለት ቀን ውስጥ የታየው ነገር ይህ ነው፦ ሦስቱ የተስማሙት በአንድ ሀገር ውስጥ ነው። ከዚያ ሀገር ውጭ ስምምነት የለም — ከመንግሥቱም ጋር እንኳ።

‹‹ፍጥነቱን እንቀንስ›› ማለት ቀላል ነው። ማን ይቀንስ የሚለው ግን ገና አልተመለሰም። 🙂

---

In brief (English): Two days after Anthropic CEO Dario Amodei called for slowing frontier AI development — a call endorsed by Sam Altman and Elon Musk — China's state-backed Global Times responded in an editorial calling it a "Cold War playbook" targeting China. It said the essay's true agenda was "to attempt to curb China's AI development through technological barriers and regulatory monopolies, uphold Washington's monopolistic hegemony in cutting-edge technology, and exclude China from the global AI governance system," describing this "silent AI Cold War" as "hypocritical and short-sighted" and arguing that excluding China would "significantly increase the trial-and-error costs and risks of loss of control in global AI development." China's foreign ministry urged an "open, inclusive and benevolent approach." The context most coverage omits: Amodei's essay did not only call for slowing down — it also urged the US to strengthen chip export controls on China and crack down on alleged model distillation by Chinese labs, and proposed that rules be made jointly by "democratic nations." China's reading is therefore a response to what the essay actually contains, though both things can be true at once: the safety concern may be genuine while the proposal also serves American interests. Amodei himself acknowledged on CBS that the "toughest dilemma" is if China and other adversarial nations decline to follow, and warned AI agents could take control of the internet within 6–12 months — his estimate, not a verified forecast. President Trump rejected the slowdown, saying "very negative forces" were raising exaggerated concerns and that "whoever wins AI wins." So AI companies say slow down, the US government says do not, and China says the call itself targets them. Bina takes no position. The point relevant to Ethiopia: the proposal that "democratic nations" jointly set rules raises the unanswered question of who decides which countries qualify — and when the debate is framed as America versus China, Africa sits in neither row, though Microsoft's code of conduct consultation published yesterday is open to anyone for six weeks.

ምንጮች / Sources: Reuters (መስከረም 14፣ 2026)፤ Global Times editorial፤ CBS News፤ South China Morning Post፤ US News፤ Asharq Al-Awsat። ፎቶ፦ Wikimedia Commons · CC BY 2.0።