Ethiopia Moves to Become an Internet Corridor — Horizon Fiber Enters Commercial Phase

የኢንተርኔት ትራፊክ በአየር ላይ አይጓዝም። በኬብል ነው የሚሄደው — በተለይ በባሕር ውስጥ በተዘረጉ ግዙፍ ገመዶች። እና እነዚያ ገመዶች ወደ አፍሪካ የሚገቡበት ዋና በር የቀይ ባሕር ነው።

ችግሩ ምንድን ነው? አንድ በር ብቻ ማለት አንድ የመሰበሪያ ነጥብ ማለት ነው። በቀይ ባሕር ውስጥ ኬብል ሲቆረጥ — እና ተቆርጧል — ከምሥራቅ አፍሪካ እስከ እስያ ድረስ ኢንተርኔት ይቆራረጣል።

ሆራይዘን ፋይበር ለዚያ ችግር የቀረበ መልስ ነው። እና ኢትዮጵያ በመሃል ላይ ናት።

የባሕር ውስጥ ኬብል ማረፊያ ጣቢያ (cable landing station) — ሆራይዘን የሚያገናኘው እንዲህ ያሉ ጣቢያዎችን ነው። (ምሳሌያዊ ፎቶ።)
ፎቶ፦ Wikimedia Commons · CC0

📌 አዲሱ ዜና

ኢትዮ ቴሌኮም ከጅቡቲ ቴሌኮምና ከሱዳን ሱዳቴል ግሩፕ ጋር በመሆን በአዲስ አበባ ከፍተኛ ደረጃ ዓውደ ጥናት አካሂዷል። ዓላማው ፕሮጀክቱን ወደ ቅድመ-ንግድ (pre-commercialisation) ምዕራፍ ማሸጋገር ነው።

ትርጉሙ ይህ ነው፦ ከመፈራረም አልፎ “ማን ይገዛዋል? በስንት? እንዴት ይሠራል?” ወደሚለው ደረጃ ተሸጋግሯል።

🌍 ማን ተሳተፈ? — ዝርዝሩ ራሱ ዜና ነው

በዓውደ ጥናቱ የተገኙትን ተመልከት፦

• ☁️ ሃይፐርስኬለሮች፦ ጎግል፣ ሜታ (በHIPConsult በኩል)፣ ማይክሮሶፍት፣ አማዞን ዌብ ሰርቪስ (AWS)።
• 📡 ኦፕሬተሮች፦ Airtel Africa፣ Bayobab፣ WIOCC፣ center3፣ Saudi Vision፣ China Mobile International።
• 🔧 የቴክኒክ አጋሮች፦ Ciena፣ Nokia፣ BringCom — የኔትወርክ ንድፍ አቅርበዋል።

ኢትዮ ቴሌኮም እንደገለጸው እነዚህ ተሳታፊዎች የሆራይዘንን ባለብዙ ቴራባይት አቅም ለመጠቀምና ገቢ ለማግኘት ጠንካራ ፍላጎት አሳይተዋል።

ለምን ይህ ትልቅ ነው? ጎግል፣ ሜታ፣ ማይክሮሶፍትና አማዞን በአንድ ክፍል ውስጥ ስለ አንድ የኢትዮጵያ መሠረተ ልማት ሲወያዩ — ያ የተለመደ ነገር አይደለም። እነዚህ ኩባንያዎች የራሳቸውን ኬብል የሚዘረጉ ናቸው። መምጣታቸው ራሱ የፍላጎት ምልክት ነው።

🛣️ ሆራይዘን በትክክል ምንድን ነው?

• 📍 መንገዱ፦ ከጅቡቲ የባሕር ኬብል ማረፊያ ጣቢያዎች → በኢትዮጵያ በኩል → ወደ ፖርት ሱዳን።
• 🛡️ ንድፉ፦ ሙሉ በሙሉ የተጠበቀና ተደጋጋሚ (redundant) — አንድ መስመር ቢቋረጥ ሌላው ይሠራል።
• ⚡ አቅም፦ ባለብዙ ቴራባይት፤ ዝቅተኛ መዘግየት (low latency)።
• 🏢 አገልግሎቶች፦ የመረጃ ማጓጓዝ፣ colocation እና hosting።
• 🎯 ለምን ተሠራ፦ ለክላውድ ኮምፒውቲንግ፣ ለAI፣ ለፊንቴክ፣ ለኢ-ኮሜርስና ለዲጂታል ይዘት ማድረስ።

📅 እስካሁን የተጓዘው መንገድ

• 🤝 ታኅሣሥ 2024፦ በአዲስ አበባ የመግባቢያ ሰነድ (MoU) ተፈረመ።
• ✍️ የካቲት 2026፦ በጅቡቲ የሦስትዮሽ ስምምነት ተፈረመ — በኢትዮ ቴሌኮም ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፍሬሕይወት ታምሩ፣ በጅቡቲ ቴሌኮም ዋና ሥራ አስፈጻሚ መሐመድ አሶዌህ ቡህ እና በሱዳቴል ዋና ሥራ አስፈጻሚ መጅዲ ዓብዳላ ጣሃ።
• 🏗️ መስከረም 2026፦ የቅድመ-ንግድ ዓውደ ጥናት በአዲስ አበባ።

ፍሬሕይወት ታምሩ በፊርማው ወቅት እንዳሉት፦ “ውል እየፈረምን አይደለም — የጋራ ዲጂታል የወደፊት ጊዜ እየገነባን ነው።”

💡 ለምን ኢትዮጵያ ወሳኝ ሆነች?

እዚህ ጋ አንድ የጂኦግራፊ እውነታ አለ። ኢትዮጵያ ባሕር የላትም። ይህ ለዘመናት ጉዳት ነበር።

በዚህ ፕሮጀክት ግን ያ ጉዳት ወደ ጥቅም ተቀይሯል። ለምን? ምክንያቱም ከጅቡቲ ወደ ሱዳን በየብስ ለመሄድ በኢትዮጵያ በኩል ማለፍ ግድ ነው። ኢትዮጵያ የመሸጋገሪያ ሀገር (transit country) ናት።

እና የመሸጋገሪያ ሀገር መሆን ገቢ ያስገኛል — ትራንዚት ክፍያ፣ colocation፣ hosting። ማለት ኢትዮጵያ ኢንተርኔት ከመግዛት ወደ ኢንተርኔት መሸጥ ልትሸጋገር ትችላለች።

🇪🇹 ለተራው ተጠቃሚ ምን ይቀየራል?

በሐቀኝነት፦ ነገ የኢንተርኔትህ ዋጋ አይቀንስም። ግን በሦስት መንገድ ይነካሃል፦

1. መረጋጋት። ይህ የቅርቡ ጥቅም ነው። ዛሬ በቀይ ባሕር አንድ ኬብል ሲቆረጥ አገልግሎት ይስተጓጎላል። ሁለተኛ መንገድ ሲኖር መቋረጡ ይቀንሳል። ፍጥነት ሳይሆን አለመቋረጥ ነው የመጀመሪያው ትርፍ።

2. ዋጋ — ግን ቀስ ብሎ። የመተላለፊያ አቅም ሲጨምርና ውድድር ሲኖር የጅምላ ዋጋ ይወርዳል። ወደ ተጠቃሚው ለመድረስ ግን ጊዜ ይወስዳል — እና በችርቻሮ ዋጋ ላይ የሚወስነው ሌላ ብዙ ነገር አለ።

3. ዳታ ሴንተር ዕድል። ይህ ትልቁ ነው። ሃይፐርስኬለሮች (ጎግል፣ AWS፣ ማይክሮሶፍት) ዳታ ሴንተር የሚያኖሩት ጥሩ ግንኙነት ባለበት ነው። ጠንካራ ፋይበር ማለት ወደፊት አገልጋዮች እዚህ ሊቀመጡ ይችላሉ ማለት ነው። ያኔ ደግሞ አገልግሎቶች ይፈጥናሉ፤ ሥራም ይፈጠራል። በክፍል 8 እንዳልነው ይህ ለAI ልማት መሠረት ነው።

⚠️ በጥንቃቄ ልናየው የሚገባ

• 🚧 ገና አልተጠናቀቀም። “ቅድመ-ንግድ” ማለት ገና እየተዘጋጀ ነው ማለት ነው። የማጠናቀቂያ ቀን በይፋ አልተነገረም።
• 🇸🇩 የሱዳን ሁኔታ። ሱዳን በግጭት ውስጥ ናት። ይህ የፕሮጀክቱን የሱዳን ክፍል ይነካል። በሌላ በኩል ዘገባዎች እንደሚያመለክቱት ለሱዳን ተጨማሪ አማራጭ መንገድ መኖሩ ራሱ ጠቃሚ ነው።
• 💰 ፍላጎት ማሳየትና መግዛት ሁለት ነገር ናቸው። ጎግልና ሜታ ዓውደ ጥናት ላይ መገኘታቸው ጥሩ ነው — ውል መፈረም ግን የተለየ እርምጃ ነው።
• 🔌 የመሠረተ ልማት ጥገኝነት። ፋይበር መብራት ይፈልጋል። የኃይል መቆራረጥ ካለ ፋይበሩ ብቻውን አይበቃም።

🔭 መደምደሚያ

ስለ ዲጂታል ኢኮኖሚ ስናወራ ብዙ ጊዜ ስለ አፕሊኬሽንና ስለ ሶፍትዌር እናወራለን። ግን ከሁሉ በታች ያለው ነገር ገመድ ነው። በመሬት ውስጥ የተቀበረ ገመድ።

ኢትዮጵያ ባሕር የላትም። ግን በትክክለኛው ቦታ ላይ ናት። እና በዚህ ፕሮጀክት ውስጥ ኢትዮ ቴሌኮም ብቻውን ሳይሆን ከሁለት ጎረቤት ኦፕሬተሮች ጋር በእኩልነት እየሠራ ነው — ይህ በአፍሪካ ውስጥ ብዙ የማይታይ ነገር ነው።

ገመዱ ሲጠናቀቅ የሚታይ ነገር አይኖርም። ውጤቱ ግን ይታያል። 🙂

---

In brief (English): Ethio telecom, with Djibouti Telecom and Sudan's Sudatel Group, hosted a high-level stakeholders' workshop in Addis Ababa to advance the Horizon Cross-Border Terrestrial Fiber Initiative into its pre-commercialisation phase. The corridor links submarine cable landing stations in Djibouti through Ethiopia to Port Sudan with a fully protected, redundant architecture, offering global carriers and hyperscalers a low-latency alternative to Red Sea subsea routes. Attendees included Google, Meta (via HIPConsult), Microsoft, AWS, Airtel Africa, Bayobab, WIOCC, center3, Saudi Vision and China Mobile International, with network architecture input from Ciena, Nokia and BringCom; participants expressed strong interest in leveraging the corridor's multi-terabit capacity. Horizon provides data transport, colocation and hosting aimed at cloud, AI, fintech, e-commerce and content delivery workloads. The initiative follows an MoU signed in Addis Ababa in December 2024 and a tripartite agreement signed in Djibouti in February 2026 by CEOs Frehiwot Tamiru, Mohamed Assoweh Bouh and Magdi M. Abdalla Taha. The strategic point for Ethiopia: landlocked geography becomes an advantage, since any land route from Djibouti to Sudan must transit Ethiopia — potentially shifting the country from buying bandwidth to selling transit. Caveats: no completion date has been announced, Sudan's conflict affects that leg, attending a workshop is not the same as signing a contract, and fibre still depends on reliable power.

ምንጮች / Sources: ኢትዮ ቴሌኮም መግለጫ (ethiotelecom.et)፤ TelecomTV፤ Addis Standard፤ Capacity፤ DataCenterDynamics፤ TechAfrica News፤ Geeska፤ Birr Metrics። ፎቶው ምሳሌያዊ ነው — የሆራይዘን ጣቢያ አይደለም።