CBE Posts Record Profit — While Losing 36.7 Billion Birr on Foreign Exchange

አንድ የፋይናንስ ሪፖርት ሁለት ተቃራኒ ታሪክ ሲናገር ማንን ታምናለህ? የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE) አዲሱ የተመረመረ ሪፖርት በትክክል ያንን ያደርጋል።

በአንድ በኩል፦ 38.71 ቢሊዮን ብር የተጣራ ትርፍ — ከቀዳሚው ዓመት በ75.8 በመቶ ዕድገት።

በሌላ በኩል፦ በዚያው ወቅት በውጭ ምንዛሪ ግብይት 36.71 ቢሊዮን ብር ኪሳራ።

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዋና መሥሪያ ቤት ግንባታ፣ አዲስ አበባ።
ፎቶ፦ Varavour via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

📌 ዋና ዋና ቁጥሮች

• 💰 የተጣራ ትርፍ፦ 38.71 ቢሊዮን ብር (ካለፈው ዓመት 22 ቢሊዮን → +75.8%)።
• 📈 ጠቅላላ የወለድ ገቢ፦ 132.06 ቢሊዮን ብር (+30.7%)።
• 💵 የወለድ ወጪ፦ 45.31 ቢሊዮን ብር — በ1.8% ብቻ አድጓል።
• 🏦 ከወለድ ውጭ ገቢ፦ 60.52 ቢሊዮን ብር (+77.5%)።
• 📉 የምንዛሪ ኪሳራ፦ 36.71 ቢሊዮን ብር። ባለፈው ዓመት 2.2 ቢሊዮን ትርፍ ነበር።
• 💸 የሠራተኛና ሌሎች ወጪዎች፦ ወደ 113.71 ቢሊዮን ብር በእጥፍ አድገዋል።
• 🔄 የተመላሽ ኪሳራ ማካካሻ፦ 37.04 ቢሊዮን ብር።
• ✍️ ኦዲት፦ በኦዲት ሰርቪስ ኮርፖሬሽን፣ በ IFRS መሠረት፤ ነሐሴ 10 ቀን 2026 ጸድቋል። በቦርድ ሰብሳቢ አቶ አህመድ ሽዴና በፕሬዝደንት አቤ ሳኖ ተፈርሟል።

🔍 ትርፉ ከየት መጣ? — ቁልፉ ነጥብ

እዚህ ላይ በጥንቃቄ ማየት ያስፈልጋል፤ ምክንያቱም ብዙ ሰው የሚያመልጠው ነጥብ ነው።

የትርፉ ትልቁ አንቀሳቃሽ 37.04 ቢሊዮን ብር የተመላሽ ኪሳራ ማካካሻ (impairment reversal) ነው።

ይህ ምን ማለት ነው? ባንክ ብድር ሲሰጥ አንዳንዶቹ እንደማይመለሱ ስለሚገምት ገንዘብ አስቀድሞ ያስቀምጣል — “መጠባበቂያ” ይባላል። በ2024 CBE 9.51 ቢሊዮን ብር እንዲህ ያለ መጠባበቂያ ይዞ ነበር።

በዚህ ዓመት ግን ያ ግምት ተቀይሮ 37.04 ቢሊዮን ብር ተመልሶ ወደ ትርፍ ተቆጥሯል።

ለንደን የሚገኙት የፋይናንስ ተንታኝ ዶ/ር አብዱልመናን መሐመድ ይህንኑ ጠቁመዋል — የዕድገቱ ምንጭ ሲታይ “የተደባለቀ ውጤት” እንደሚያሳይ ገልጸው፣ የመጠባበቂያ ተመላሽ ለዚህ ዓመት አፈጻጸም ወሳኝ ምክንያት መሆኑን አመልክተዋል።

በቀላል አነጋገር፦ ትርፉ በሙሉ ከአዲስ ሥራ የመጣ አይደለም። ጉልህ ክፍሉ ከሒሳብ አያያዝ ማስተካከያ የመጣ ነው። ይህ ሕገ ወጥ ወይም ስህተት አይደለም — መደበኛ የሒሳብ አሠራር ነው። ግን “ክብረ ወሰን ትርፍ” የሚለውን በተለየ ብርሃን ያሳየዋል።

💱 የ36.7 ቢሊዮን ብር የምንዛሪ ኪሳራ

ይህ ቁጥር ብቻውን ትልቅ ታሪክ ነው። ባለፈው ዓመት ባንኩ በምንዛሪ 2.2 ቢሊዮን ብር ትርፍ አግኝቶ ነበር። ዘንድሮ 36.71 ቢሊዮን ብር ኪሳራ።

ለምን? ኢትዮጵያ በሐምሌ 2024 የምንዛሪ ተመኗን ወደ ገበያ መር ሥርዓት ካሸጋገረች በኋላ የብር ዋጋ በእጅጉ ተቀይሯል። አንድ ባንክ በውጭ ምንዛሪ የተያዙ ንብረቶችና ዕዳዎች ሲኖሩት፣ ተመኑ ሲቀየር በመዝገቡ ላይ ትርፍ ወይም ኪሳራ ይመዘገባል።

ይህ ኪሳራ በሙሉ “የወጣ ገንዘብ” ማለት አይደለም — ጉልህ ክፍሉ የሒሳብ ግምገማ ውጤት ነው። ግን የባንኩን ትክክለኛ ተጋላጭነት ያሳያል።

⚠️ ግራ የሚያጋባው ነጥብ — ሁለት የተለያዩ ቁጥሮች

እዚህ ላይ ግልጽ እናድርግ፤ ምክንያቱም በማኅበራዊ ሚዲያ ሁለት የተለያዩ አኃዞች እየተዘዋወሩ ነው።

• 38.71 ቢሊዮን ብር — ይህ የተመረመረ (audited) አኃዝ ሲሆን፣ ሰኔ 2025 ለተጠናቀቀው የሒሳብ ዓመት ነው። ኦዲቱ የጸደቀው በነሐሴ 2026 ነው።
• ከ80 ቢሊዮን ብር በላይ — ይህ ደግሞ ባንኩ በሐምሌ 2026 በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ያስታወቀው ሲሆን፣ ለቀጣዩ የሒሳብ ዓመት (2025/26) ነው። ጠቅላላ ተቀማጭ ከ2.4 ትሪሊዮን ብር በላይ መድረሱንም ገልጿል።

ስለዚህ ሁለቱም ትክክል ናቸው — የተለያዩ ዓመታት ናቸው። አንዱ ተመርምሯል፤ ሌላው ገና በመግለጫ ደረጃ ነው። ቁጥር ሲነገርህ ሁልጊዜ የትኛው ዓመት? ብለህ ጠይቅ።

🏦 ለምን CBE ይመለከተናል?

CBE ተራ ባንክ አይደለም። በሀገሪቱ የባንክ ዘርፍ ውስጥ ያለው ድርሻ ግዙፍ ነው — ከጠቅላላ ተቀማጭ፣ ከብድርና ከንብረት ግማሽ ያህሉን ይይዛል።

ማለት፦ CBE ሲያስነጥስ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ጉንፋን ይይዘዋል። የእሱ አፈጻጸም የመንግሥት ገቢን፣ የብድር አቅርቦትንና የገበያ መተማመንን ይነካል።

አንድ አዎንታዊ ለውጥም አለ፦ ባንኩ የብድር አቅጣጫውን እየቀየረ ነው። ከዓመታት በፊት አብዛኛው ብድሩ ወደ መንግሥት ተቋማት ይሄድ ነበር። አሁን ግን ጉልህ ድርሻው ወደ የግል ዘርፉ እየሄደ ነው።

🇪🇹 ለተራው ሰው ምን ትርጉም አለው?

1. የባንክ ትርፍ ማለት ያንተ ጥቅም ማለት አይደለም። ባንክ ትርፋማ መሆኑ መረጋጋትን ያሳያል — ግን የቁጠባ ወለድህ እንደሚጨምር ወይም የብድር ወለድ እንደሚቀንስ ዋስትና አይሆንም።

2. የምንዛሪ ተጋላጭነት የሁላችንም ጉዳይ ነው። 36.7 ቢሊዮን ብር ኪሳራ የሚያሳየው የብር ዋጋ መለዋወጥ በትልቁ ተቋም ላይ እንኳ ምን ያህል ተጽዕኖ እንዳለው ነው። በውጭ ምንዛሪ የሚሠራ ማንኛውም ንግድ ይህን ማጤን አለበት።

3. ቁጥር ሲነገርህ ጠይቅ። “ክብረ ወሰን ትርፍ” አርዕስት ጥሩ ነው። ግን ትርፉ ከየት እንደመጣ ማወቅ የተለየ ነገር ነው። አንድ ቁጥር ብቻ የሚያሳይህ ሰው ካየህ — የቀሩትን ጠይቅ።

---

In brief (English): The state-owned Commercial Bank of Ethiopia reported net profit after tax of ETB 38.71 billion — up 75.8% from ETB 22 billion — in audited IFRS statements approved on August 10, 2026 and signed by Board Chair Ahmed Shide and President Abie Sano. Total interest income rose 30.7% to ETB 132.06 billion while interest expense grew just 1.8%, and non-interest income jumped 77.5% to ETB 60.52 billion. However, the bank recorded a ETB 36.71 billion loss on foreign currency transactions, against a ETB 2.2 billion gain the previous year, following Ethiopia's 2024 shift to a market-based exchange rate. Staff and other operating expenses doubled to ETB 113.71 billion. Crucially, a ETB 37.04 billion reversal of impairment provisions was a core driver of the profit growth — analyst Abdulmenan Mohammed (PhD) noted the sources of growth show "mixed results." Readers should also distinguish these audited figures (year ending June 2025) from CBE's separately announced 80 billion birr-plus result for the following fiscal year.

ምንጮች / Sources: The Reporter Ethiopia፤ 2merkato፤ StockMarket.et። ይህ ጽሑፍ የመረጃ ዓላማ ብቻ ያለው ሲሆን የኢንቨስትመንት ምክር አይደለም።