AI From A to Z, Part 3: Two People, One Question, Two Different Answers

ይህ የስምንት ክፍል ተከታታይ ጽሑፍ ሦስተኛው ነው። በክፍል 1 AI ምን እንደሆነ አየን፤ በክፍል 2 ደግሞ አንድ መልእክት ስንልክ ምን እንደሚሆን። አሁን ወደ ተግባር እንግባ፦ እንዴት በትክክል ትጠቀመዋለህ?

አንድ ሙከራ

ሁለት ሰዎች አሉ። ሁለቱም ተመሳሳይ ነገር ይፈልጋሉ — ዕዳውን ላልከፈለ ደንበኛ ደብዳቤ።

የመጀመሪያው ሰው ይህን ጻፈ፦

"ለደንበኛ ደብዳቤ ጻፍልኝ።"

ያገኘው መልስ አጠቃላይ፣ ባዶና ማንንም የማይመስል ደብዳቤ ነው። "ውድ ደንበኛችን፣ እናመሰግናለን..." የሚል። ሊጠቀምበት አልቻለም።

ሁለተኛው ሰው ይህን ጻፈ፦

"በአዲስ አበባ የግንባታ ዕቃ አቅራቢ ድርጅት ነኝ። አንድ ደንበኛ 180,000 ብር ዕዳ አለበት፤ የክፍያ ቀኑ ከ45 ቀን በፊት አልፏል። ለሦስት ዓመት አብረን ሠርተናል፤ ግንኙነቱን ማበላሸት አልፈልግም። አጭር፣ ትሑት ግን ግልጽ የሆነ የመጨረሻ ማስታወሻ ደብዳቤ ጻፍልኝ። ከ150 ቃል አይብለጥ። የክፍያ አማራጭ አቅርብለት።"

ያገኘው መልስ ወዲያውኑ ሊላክ የሚችል ደብዳቤ ነው።

ሁለቱም ተጠቃሚዎች አንድ ዓይነት AI ተጠቅመዋል። ልዩነቱ በ AI ላይ አልነበረም።

ወርቃማው ሕግ፦ አእምሮህን አያነብም

ይህ የሁሉም ነገር መሠረት ነው። AI ስለ አንተ ምንም አያውቅም። ሥራህን አያውቅም። ደንበኛህን አያውቅም። ትናንት ያወራችሁትን አያስታውስም (አዲስ ውይይት ከከፈትክ)።

ስለዚህ በአእምሮህ ውስጥ ያለውን ነገር ሁሉ መጻፍ አለብህ።

ብዙ ሰው የሚሳሳተው እዚህ ላይ ነው። አንድ ሠራተኛህን "ደብዳቤ ጻፍ" ብለህ ብትልከው እሱ ሥራህን፣ ደንበኛህንና ሁኔታውን ስለሚያውቅ ይረዳሃል። AI ግን የመጀመሪያ ቀኑ የሆነ ሠራተኛ ነው — ጎበዝ ግን ስለ ድርጅትህ ምንም የማያውቅ።

የጥሩ ጥያቄ አምስት ክፍሎች

ጥሩ ጥያቄ አምስት ነገሮችን ይይዛል። ሁሉንም ሁልጊዜ አያስፈልግም፤ ግን ብዙ ስትጨምር ውጤቱ ይሻሻላል።

• 1. አውድ — ማን ነህ? ሁኔታው ምንድን ነው? "በአዲስ አበባ የግንባታ ዕቃ አቅራቢ ነኝ..."
• 2. ተግባር — በትክክል ምን እንዲሠራ ትፈልጋለህ? "የመጨረሻ ማስታወሻ ደብዳቤ ጻፍ"
• 3. ተቀባይ — ለማን ነው? "ለሦስት ዓመት ላብረን ለሠራን ደንበኛ"
• 4. ቅርጽ — ርዝመት፣ ቃና፣ ቋንቋ፣ አቀማመጥ። "ከ150 ቃል አይብለጥ፤ ትሑት ሁን"
• 5. ምሳሌ — ተመሳሳይ ነገር ካለህ አሳየው። "ባለፈው ጊዜ እንዲህ ጽፌ ነበር..."

አምስተኛው ከሁሉ ኃይለኛ ነው ግን በጣም ያነሰ ጥቅም ላይ የሚውል ነው። አንድ ምሳሌ መስጠት ከአሥር ገለጻ ይሻላል።

ሦስት ተግባራዊ ምሳሌዎች

ተማሪ ከሆንክ

ደካማ፦ "ስለ ፎቶሲንተሲስ ንገረኝ።"

ጠንካራ፦ "የ10ኛ ክፍል ተማሪ ነኝ። ፎቶሲንተሲስን በቀላል አማርኛ አስረዳኝ። በዕለት ተዕለት ሕይወት ካለ ነገር ጋር አመሳስለው። ከዚያ ራሴን ለመፈተን አምስት ጥያቄዎች ስጠኝ — መልሱን ግን ወዲያውኑ አታሳየኝ።"

ሥራ የምትፈልግ ከሆንክ

ደካማ፦ "CV ጻፍልኝ።"

ጠንካራ፦ "የአራት ዓመት የሽያጭ ልምድ አለኝ — በሁለት የሞባይል መደብሮች። በማኔጅመንት ዲግሪ አለኝ። አሁን በአንድ የኢምፖርት ድርጅት የሽያጭ ተቆጣጣሪ ሥራ አመልክቻለሁ። የማመልከቻ ደብዳቤ ጻፍልኝ። ከአንድ ገጽ አይብለጥ። ማጋነን አልፈልግም — ቀላልና እውነተኛ ይሁን።"

ንግድ ካለህ

ደካማ፦ "ማስታወቂያ ጻፍልኝ።"

ጠንካራ፦ "በቦሌ አካባቢ የቤት ዕቃ መሸጫ ሱቅ አለኝ። ለበዓል 20% ቅናሽ ልጀምር ነው። ለፌስቡክ ሦስት የተለያዩ አጫጭር ማስታወቂያዎች ጻፍልኝ — እያንዳንዱ ከ40 ቃል በታች። አንዱ ቀልደኛ፣ አንዱ ቀጥተኛ፣ አንዱ ስሜት የሚነካ ይሁን። በአማርኛ ጻፍ።"

ንድፉን አስተውል፦ ማን ነኝ · ምን እፈልጋለሁ · ለማን · በምን ቅርጽ።

አምስት ዘዴዎች

አንደኛ፦ ሚና ስጠው። "እንደ ልምድ ያለው የሂሳብ ባለሙያ ሆነህ መልስልኝ" ወይም "እንደ ጥብቅ አርታኢ ሆነህ ጽሑፌን ተቸኝ።" ይህ የመልሱን ደረጃና አቀራረብ ይለውጣል።

ሁለተኛ፦ ቀስ በቀስ ሂድ። በመጀመሪያው ሙከራ ፍጹም መልስ አትጠብቅ። መልሱን አይተህ "አሳጥረው"፣ "ይበልጥ መደበኛ አድርገው"፣ "ይህን አንቀጽ ቀይረው" በል። AI ውይይትን ስለሚያስታውስ እያሻሻልክ ትሄዳለህ። ጥሩ ውጤት የሚመጣው ከአንድ ጥያቄ ሳይሆን ከሦስት አራት ዙር ነው።

ሦስተኛ፦ አማራጭ ጠይቅ። "አንድ አማራጭ" ሳይሆን "ሦስት የተለያዩ አማራጮች ስጠኝ" በል። ከዚያ የሚሻልህን ምረጥ ወይም አዋህድ።

አራተኛ፦ የማትፈልገውን ንገረው። "ማጋነን አልፈልግም"፣ "እንግሊዝኛ ቃላት አትቀላቅል"፣ "ዝርዝር ሳይሆን አንቀጽ አድርገው።" ገደብ መስጠት ውጤቱን ያሻሽላል።

አምስተኛ፦ እንዲጠይቅህ ፍቀድለት። ይህ ብዙም የማይታወቅ ዘዴ ነው። በመጨረሻው ላይ "ከመጀመርህ በፊት የሚያስፈልጉህን ጥያቄዎች ጠይቀኝ" ጨምር። ራሱ ያጣውን መረጃ ይጠይቅሃል፤ ውጤቱም በእጅጉ ይሻላል።

በአማርኛ ወይስ በእንግሊዝኛ?

በክፍል 1 እንደተናገርነው AI በእንግሊዝኛ የተሻለ ልምድ አለው። ስለዚህ ሁለት አማራጭ አለህ፦

• ቀጥታ በአማርኛ ጠይቅ። ለቀላል ሥራ ጥሩ ይሠራል፤ ለተወሳሰበ ግን ይዳከማል
• በእንግሊዝኛ ጠይቅ፣ በአማርኛ አስመልስ። ጥያቄውን በእንግሊዝኛ ጻፍና በመጨረሻ "Answer in Amharic" ጨምር። ውጤቱ ብዙ ጊዜ የተሻለ ነው

እንግሊዝኛህ ፍጹም መሆን የለበትም። ሰዋሰው ስህተት ቢኖረውም ይረዳዋል። ይህ ክፍል 5 ላይ በዝርዝር ይመጣል።

የተለመዱ ስህተቶች

• የመጀመሪያውን መልስ እንዳለ መውሰድ። ረቂቅ እንጂ የመጨረሻ ውጤት አይደለም
• ቁጥርና ስም ሳታረጋግጥ መጠቀም። በክፍል 1 እንዳልነው በሙሉ በራስ መተማመን ስህተት ይናገራል
• የግል መረጃ ማስገባት። የደንበኛ ስም፣ የባንክ ሒሳብ፣ የመታወቂያ ቁጥር፣ የውል ሰነድ አታስገባ። አስፈላጊ ከሆነ ስሞቹን ቀይረህ ጠይቅ
• ያለፈውን ውይይት እንደሚያስታውስ ማሰብ። አዲስ ውይይት ስትከፍት ዜሮ ላይ ትጀምራለህ
• ረጅም ተደራራቢ ጥያቄ። አምስት የተለያዩ ነገሮችን በአንድ መልእክት አትጠይቅ። አንድ በአንድ ይሻላል

ሦስት ዝግጁ አብነቶች

እነዚህን ቅዳና ባዶ ቦታዎቹን ሙላ።

ለጽሑፍ፦
"[ማን እንደሆንክ] ነኝ። [ለማን] የሚሆን [ምን ዓይነት ጽሑፍ] እፈልጋለሁ። ዓላማው [ምን ማድረግ] ነው። ርዝመቱ [ስንት ቃል] ይሁን። ቃናው [መደበኛ/ወዳጃዊ/ጥብቅ] ይሁን። ከመጀመርህ በፊት የሚያስፈልጉህን ጥያቄዎች ጠይቀኝ።"

ለማብራሪያ፦
"[ርዕሱን] አስረዳኝ። ደረጃዬ [ጀማሪ/መካከለኛ] ነው። በምሳሌ አስረዳኝ። ቴክኒካዊ ቃላት ካስፈለጉ ተርጉምልኝ። በመጨረሻ በሦስት ዓረፍተ ነገር አጠቃልለው።"

ለክለሳ፦
"ይህን ጽሑፍ እንደ ጥብቅ አርታኢ ሆነህ ተቸኝ። ስህተቶቹን ዘርዝርልኝ፤ ለምን ስህተት እንደሆኑ አስረዳ። ከዚያ የተስተካከለ ስሪት ስጠኝ። [ጽሑፉን እዚህ ለጥፍ]"

ማጠቃለያ — ሦስት ዓረፍተ ነገር

• AI አእምሮህን አያነብም፤ በጭንቅላትህ ውስጥ ያለውን መጻፍ አለብህ
• ጥሩ ውጤት የሚመጣው ከአንድ ፍጹም ጥያቄ ሳይሆን ከሦስት አራት ዙር ማሻሻያ ነው
• ምሳሌ መስጠት ከረጅም ገለጻ ይበልጣል

በሚቀጥለው ክፍል

ጥሩ ጥያቄ ብትጠይቅም አንዳንድ ጊዜ AI በሙሉ በራስ መተማመን የተሳሳተ መልስ ይሰጣል። ስም ይፈጥራል። ቁጥር ይቀይራል። ያልነበረ ሕግ ይጠቅሳል።

ለምን? እና እንዴት ልታውቀው ትችላለህ? ክፍል 4 ላይ እናያለን።

ይህ ተከታታይ ጽሑፍ በቢና ዜና ይወጣል። ጥያቄ ካለህ በአስተያየት አካፍለን።